Warto ją znać, ponieważ coaching może być pomocny w pracy nad określonym celem, ale nie zastępuje pomocy psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry, gdy pojawiają się trudności dotyczące zdrowia psychicznego.
Coaching – co to właściwie jest?
Najprościej mówiąc, coaching to proces nastawiony na rozwój i realizację określonych celów. Według International Coaching Federation polega na partnerskiej współpracy z klientem, która ma pobudzać go do refleksji i pomagać wykorzystywać własny potencjał.
Osoba korzystająca z coachingu może pracować np. nad zmianą pracy, rozwojem zawodowym, organizacją czasu, określeniem priorytetów czy realizacją konkretnego planu. Coach zazwyczaj nie daje gotowych odpowiedzi, lecz poprzez pytania pomaga klientowi znaleźć własne rozwiązania.
Life coaching – co to jest? To odmiana coachingu dotycząca przede wszystkim celów związanych z życiem osobistym. Może obejmować kwestie motywacji, podejmowania decyzji, nawyków czy planowania zmian. Badania pokazują, że niektóre formy coachingu mogą wspierać osiąganie celów, szczególnie w środowisku zawodowym, jednak jakość badań i skuteczność poszczególnych metod są zróżnicowane.
Coaching a psychologia – gdzie przebiega granica?
Podstawowa różnica dotyczy kompetencji oraz celu pracy. Psycholog posiada wykształcenie psychologiczne, które przygotowuje go m.in. do rozumienia procesów psychicznych, zachowania i funkcjonowania człowieka. W Polsce przyjęto również nową ustawę regulującą zawód psychologa i wprowadzającą m.in. rejestr psychologów oraz ochronę tytułu zawodowego; większość nowych regulacji zacznie obowiązywać od maja 2028 roku.
Coach może mieć bardzo dobre przygotowanie do swojej pracy, ukończone kursy czy certyfikaty, ale sama nazwa „coach” nie oznacza ukończenia studiów psychologicznych ani przygotowania do diagnozowania i leczenia problemów psychicznych.
To szczególnie istotne, gdy pod pozornie prostym celem – np. „chcę być bardziej produktywny” – kryją się depresja, silny lęk, ADHD, trauma, przewlekłe przeciążenie czy inne trudności wymagające szerszej oceny.
Coach kognitywny – kto to?
Określenie coach kognitywny stosuje się wobec osób wykorzystujących w coachingu podejście skoncentrowane m.in. na sposobie myślenia, przekonaniach, interpretowaniu sytuacji czy podejmowaniu decyzji. Nie należy jednak utożsamiać takiej osoby z psychologiem czy psychoterapeutą wyłącznie ze względu na obecność słowa „kognitywny” w nazwie usługi.
Podobieństwo części tematów może być duże. Zarówno coach, jak i psycholog mogą rozmawiać z klientem o motywacji, zmianie nawyków, celach czy trudnościach w podejmowaniu decyzji. Różnica polega na przygotowaniu zawodowym, zakresie kompetencji oraz możliwości rozpoznania sytuacji, w której problem wykracza poza pracę coachingową.
Jakie są zagrożenia związane z coachingiem?
Problemem nie jest sam coaching. Ryzyko pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy zaczyna zastępować pomoc, do której osoba prowadząca nie ma odpowiedniego przygotowania.
Jeśli ktoś doświadcza obniżonego nastroju, napadów lęku, problemów ze snem, trudności po traumatycznych doświadczeniach czy objawów znacząco wpływających na codzienne funkcjonowanie, samo wyznaczanie celów i praca nad motywacją mogą nie odpowiadać na rzeczywistą przyczynę problemu.
Niepokojącym sygnałem powinny być również obietnice szybkiej przemiany, gwarancje określonych efektów, diagnozowanie podczas coachingu czy przekonywanie do rezygnacji z profesjonalnego leczenia.
Coach czy psycholog – kogo wybrać?
Coaching może mieć zastosowanie, gdy osoba dobrze funkcjonuje, ale chce zrealizować konkretny cel, uporządkować priorytety lub pracować nad rozwojem zawodowym. Jeśli jednak problem dotyczy zdrowia psychicznego, silnych emocji, długotrwałego kryzysu, lęku, depresji czy powtarzających się trudności wpływających na codzienne życie, bezpieczniejszym punktem wyjścia jest konsultacja z odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą.
Nie trzeba przy tym samodzielnie rozstrzygać, czy problem jest „wystarczająco poważny”. Pierwsze spotkanie z psychologiem może służyć właśnie uporządkowaniu sytuacji i zastanowieniu się, jaka forma wsparcia będzie odpowiednia.
W Serenitis w Lublinie pracują specjaliści z profesjonalnym przygotowaniem do pracy w obszarze zdrowia psychicznego. Centrum korzysta z metod dobieranych do rzeczywistych potrzeb pacjenta i opartych na wiedzy psychologicznej, zamiast uniwersalnych recept na zmianę.
